Page tree

Actieonderzoek

Een onderzoek waarbij samen met betrokkenen problemen worden geanalyseerd en oplossingen worden gezocht en geëvalueerd met als doel EDO-praktijken te verbeteren, betrokkenen te sterken en implementatie van EDO te bevorderen.


Backcasting

Backcasten is in essentie terugredeneren vanuit een lange termijnvisie naar het nu. Je  begint bij één (of meerdere) gewenst(e) toekomstbeeld(en) en redeneert vandaar uit terug naar de huidige situatie. Zo vorm je jezelf een beeld van welke stappen in de tijd nodig zouden kunnen zijn om dat duurzame toekomstbeeld te realiseren.


Duurzaamheidsvraagstukken

Maatschappelijke uitdagingen die van vitaal belang zijn voor het welzijn van mens en planeet. Kenmerkend voor duurzaamheidsvraagstukken is dat er een sterke verwevenheid is van sociale, ecologische en economische aspecten, dat ze niet zomaar oplosbaar zijn en dat er verschillende perspectieven zijn op de probleemdefinitie en de oplossingsrichtingen.


DO = duurzame ontwikkeling

In het Brundtland rapport (Our Common Future) uit 1987 wordt duurzame ontwikkeling als volgt omschreven: 'Een ontwikkeling die tegemoetkomt aan de noden van het heden zonder de behoeftevoorziening van toekomstige generaties in het gedrang te brengen'. De duurzame ontwikkelingsdoelstellingen (Sustainable Development Goals, SDGs) van de Verenigde Naties geven richting aan de mondiale activiteiten op het vlak van ontwikkelingssamenwerking en duurzame ontwikkeling.

Lees meer over duurzame ontwikkeling >


Duurzame ontwikkelingsdoelstellingen

De duurzame ontwikkelingsdoelstellingen (Sustainable Development Goals, SDG’s) van de Verenigde Naties geven richting aan de mondiale activiteiten op het vlak van ontwikkelingssamenwerking en duurzame ontwikkeling. Het gaat om 17 hoofddoelstellingen en 169 subdoelstellingen.


GAP = Global Action Programme on Education for Sustainable Development

Beleidsprogramma (2015-2025) van de Verenigde Naties getrokken vanuit UNESCO om het EDO-beleid te versnellen bij de lidstaten in opvolging van het EDO-decennium (2005-2014). Het  EDO-overlegplatform voorzag in een Vlaamse invulling van het GAP on ESD.


Integrale schoolbenadering

Integrale schoolbenadering verwijst naar de ‘whole school approach’ zoals ook naar voor geschoven in het Global Action Programme on ESD.

In een integrale schoolbenadering maakt het schoolbeleid, de infrastructuur en het netwerk (buurt, partners, ouders…) het onderwijs en het pedagogisch project van de school mee mogelijk. Omgekeerd kan vanuit de onderwijsopdracht ook het beleid, de infrastructuur en participatie bevraagd worden. Op die manier vormt alles een ondersteunend, coherent geheel.


Lokaal relevante omgevingsthema’s

Lokaal relevante omgevingsthema’s zijn thema’s die spelen in de school of de buurt van de school die de aandacht vragen en kunnen aangegrepen worden als vertrekpunt van een educatief traject. In de eerste plaats zijn dit milieu- en ruimtethema’s die vanuit hun samenhang heel snel gekoppeld kunnen (zullen) worden met socio-economische perspectieven, invalshoeken, thema’s en met de duurzame ontwikkelingsdoelstellingen.

De lokaal relevante omgevingsthema’s zijn geïnspireerd op het werk over LORET (Locally Relevant Teaching) van Östman et al. in From Vision to Lesson: Education for sustainable development in practise, 2013


Outdoor education

Intens leren in openlucht,

Actieve buitenactiviteiten gericht op leren in, over en van de buitenomgeving met aandacht voor sociale en persoonlijke ontwikkeling.


SDG’s = Sustainable Development Goals

Zie duurzame ontwikkelingsdoelstellingen


Systeembenadering

Waar werden systeembenaderingen ontwikkeld?

Een grote variëteit van systeembenaderingen werden de laatste decennia ontwikkeld binnen een grote verscheidenheid van maatschappelijke sectoren en wetenschappelijke disciplines, zoals zuivere wiskunde, geologie, architectuur, biologie, sociologie, kunst en management. Deze systeembenadering vinden we ook vaak terug bij beleidsmakers en analisten van management, meer bepaald ook bij de Verenigde Naties, die de grote promotoren waren van duurzame ontwikkeling:

  • Coordinated and integrated United Nations system approach to promoting rural development in developing countries (ECOSOC Resolution 2004/48)
  • Towards a common UN system approach: Harnessing communication to achieve the Millennium Development Goals (UNESCO, 2007)

 

Wat hebben de vele systeembenaderingen gemeen?

De vele soorten van systeembenadering beklemtonen allemaal op een of andere manier:

  • dat men afzonderlijke dingen (of ontwikkelingen) niet goed kan begrijpen of plannen wanneer men ze op zichzelf bekijkt
  • dat afzonderlijke dingen (of ontwikkelingen) maar worden wat ze zijn binnen een netwerk van relaties met  vele andere dingen (of ontwikkelingen)

Wat men systeem noemt, is het geheel van de verwevenheden van relaties. Soms deelt men het overkoepelende systeem in deelsystemen. Soms spreekt men ook over “complexiteit” of “chaos”. Zie bv. het werk van Peter Senge (MIT Sloan School of Management)

  • The Fifth Discipline: The Art and Practice of the Learning Organization (Peter Senge, 1990,Doubleday/Currency, New York)

”Systems thinking is a framework for seeing interrelationships rather than things, for seeing patterns rather than static snapshots. It is a set of general principles spanning fields as diverse as physical and social sciences, engineering and management.” (blz. 68)

 

Zijn alle systeembenaderingen onderling compatibel?

Neen. Er is een groot verschil tussen systeembenaderingen.

  • Sommige benaderingen stellen zich bijvoorbeeld tot doel om de wetmatigheden van het gehele systeem te doorgronden en om op die manier de complexiteit te kunnen beheersen. Anderen beklemtonen dan weer dat de netwerken van de complexiteit onvoorspelbaar zijn wegens de veelheid van relaties tussen verschillende biologische, sociale, en andere entiteiten die zelf voortdurend evolueren in relatie met een verscheidenheid aan andere entiteiten.
  • Sommige benaderingen zullen beklemtonen dat het vooral gaat om een theorie (systeemtheorie) die een dieper inzicht geeft in de complexiteit van wereld en cultuur. Anderen beklemtonen dat het vooral gaat om een aanpak, een benadering (systeemaanpak, systeembenadering) waarbij het erom gaat om zich op een andere manier te organiseren en om de dingen anders aan te pakken.

Systeemdenken

een methode om een probleem te benaderen vanuit een systeembenadering


4E-model

Het 4E-model is een strategie voor gedragsverandering. 4 belangrijke hefbomen voor gedragsverandering zijn:

- enable: maak mogelijk zodat duurzaam gedrag kan plaatsvinden;

- encourage:  moedig duurzaam gedrag aan en beloon;

- engage: betrek mensen in het veranderingsproces

- exemplify: geef het goede voorbeeld, doe wat je predikt.

Het 4E-model werd uitgebreid naar het 7E-model.


Whole School Approach

Een integrale of schoolomvattende aanpak met een brede combinatie van initiatieven, acties en maatregelen die samen zorgen voor een meer kwaliteitsvolle schoolomgeving.

Drie kenmerken:

- breed en divers pakket aan initiatieven, acties en maatregelen;

- de hele schoolgemeenschap wordt hierbij betrokken;

- het beleid geeft over de ganse lijn blijk van samenhang en diepgang


7E-model

Het 7E-model is een uitbreiding van het 4E-model met drie bijkomende hefbomen voor gedragsverandering:
- enlighten: informeer je doelgroep;
- enthuse: betrek je doelgroep emotioneel en wek empathie en enthousiasme op;
- experience: zorg ervoor dat duurzaam gedrag een positieve beleving wordt.

Naar de website over het 7E-model >


Contacteer ons

Milieuvorming en -educatie
Koning Albert II-laan 20, bus 8
1000 Brussel

  • No labels